USA (Urang Sunda Asli)

Objek Wisata Kolam Renang Cibulan perenahna ± 7 Km ti puseur dayeuh Kabupatén Kuningan anu aya 100 M ti jalur jalan raya Cirebon Kuningan, Objek wisata kolam renang Cibulan dikelola ku Pamaréntah Désa Amis Kidul Kacamatan Jalaksana.

Dina warsih 1935, wayah Pamaréntah Bupati Moch.Ahmad, kolam renang Cibulan mimitian diwangun kalayan ngaran "CIBULAN JAYA" (wayah dina Pernerintah Kolonial Walanda) pikeun miarana dibikeun ka Kuwu (Kapala Désa) Amis Kidul Kacamatan Jalaksana.

Konon nurutkeun carita masarakat di wewengkon kasebut, timbulna cinyusu di Cibulan nyaéta dina wayah Putri Buyut Amis anu kaceluk kalayan kageulisanana dipinang jadi permaisuri ku Putra Buyut Talaga. Tapi, Putri Buyut Amis geus miboga kabogoh piiihannya sorangan, nepi ka dina haté Putri Buyut Amis henteu sapuk sarta henteu daék luhur pinangan Putra Buyut Talaga kasebut. Ku alatan kabiasaan atawa adat istiadat anu lumaku dina wayah éta, hésé pikeun Putri Buyut Amis pikeun nampikna sacara jelas. Mangka pikeun nyatakeun ka teu satujuanna manéhna lumpat ti panyicinganana sarta ngiles di hiji tempat.

Di tempat dimana Putri Buyut Amis ngiles, timbul asal-asal cinyusu, nepi ka kasebut ngaran Cibulan.
Dina wayah para wali nyebarkeun ageman Islam ratusan warsih anu tuluy anu berpusat di Cirebon, baris mengislamkan wewengkon Kuningan, mangka nepi ka di wewengkon Cibulan para wali manggihan asal cinyusu anu saterusna dijadikeun tempat peristirahatan. Saterusna dijieun weh kolam sarta dipelakkan lauk kancra bodas. Lauk eta ayeuna dijadikeun lauk keramat, kawas halna lauk anu aya di kolam renang Cigugur, Darmaloka, Linggarjati sarta Dinya Pesawahan.

Saméméh para wali nyebarkeun ageman Islam, wewengkon Cirebon asal mulanya patilasan Prabu Siliwangi. Alatan dipalebah kulon kolam renang Cibulan aya sumur-sumur leutik, anu kaceluk jeung sebutan "SUMUR TUJUH".Sedengkeun dikira-kira sumur tujuh ku Prabu Siliwangi dipaké minangka tempat semedi. Sumur eta ogé ku Prabu Siliwangi dipaké pikeun kaperluan nyimbeuh beungeut dibasa anjeunna baris ngasucikan diri sarta ngaheningkan cipta.
Sedengkeun ngaran-ngaran sumurna nyaeta:

Sumur Kejayaan;
Sumur Kemulyaan;
Sumur Pengabulan,
Sumur Cisandane;
Sumur Kemudaan;
Sumur Kasalametan;
Sumur Cirancana


Nurutkeun kapercayaan masarakat satempat, sakabéh sumur-sumur kasebut mangrupa hiji runtuyan hiji sarua séjén, ambéh urang menempuh bahtera hirup ngalaman kejayaan, kemulyaan, kasalametan, awét ngora, sarta sagala rencana atawa cita-cita bisa geura-giru dikabulkan. Saratna urang kudu nepungan juru konci pikeun ngayakeun permohonan leuwih tiheula. Saterusna urang sina pikeun nyimbeuh beungeut sarta mawa cai ti sumur tujuh anu dikeramatkan éta.

Komo nurutkeun masarakat di kira-kira objek wisata kolam renang Cibulan, nyaéta benerna di kira-kira sumur tujuh aya Kepiting Emas (anu wamanya keemas-emasan). Sawaktu-waktu bisa kasampak ku jalma-jalma anu baris meunang rizki (kabagjaan). Waktuna utamana dina jum'at kliwon. Ngeunaan kebenarannya kapercayaan kasebut Wallahu Alam, tapi nepi ka ayeuna loba kénéh jalma-jalma anu datang pikeun berziarah katempat kasebut, utamana jalma-jalma ti luar wewengkon Kabupatén Kuningan.

Loka Karangkamulyan nyaéta hiji loka purbakala bersejarah sarta loka arkeologi anu perenahna di Désa Karangkamulyan, Cijeungjing, Ciamis, Jawa Kulon, Indonésia. Loka ieu mangrupa titilar ti jaman Karajaan Galuh anu corakna Hindu-buddha.
Legenda loka Karangkamulyan nyaritakeun ngeunaan Ciung Wanara anu nyambung jeung Karajaan Galuh. Carita ieu loba dibumbuan ku carita kapahlawanan anu rongkah kawas kasaktian sarta kaperkasaan anu henteu dipiboga ku jelema dawam tapi dipiboga ku Ciung Wanara.

Legenda Ciung Wanara

Carita Ciung Wanara mangrupa carita ngeunaan Karajaan Galuh (jaman saméméh nangtungna Karajaan Majapahit sarta Pajajaran). Kasebutkeun raja Galuh nalika harita Prabu Adimulya Sanghyang Cipta Permana Di Kusumah jeung dua permaisuri, nyaéta Dewi Naganingrum sarta Dewi Pangrenyep. Ngadeukeutan anjogna ajal, sang Prabu ngasingkan diri sarta kakawasaan dibikeun ka Patih Bondan Sarati alatan Sang Prabu tacan miboga anak ti permaisuri kahiji (Dewi Naganingrum). Singget carita, dina maréntah Raja Bondan ngan mementingkan diri sorangan, ku kituna luhur kawasa Pangéran Dewi Naganingrum dianugerahi saurang putera, nyaéta Ciung Wanara anu jaga baris jadi panerus resmi karajaan Galuh anu adil sarta wijaksana.

Struktur lokasi

Wewengkon anu legana kurang leuwih 25 Ha ieu nunda sagala rupa barang-barang anu ngandung sajarah ngeunaan Karajaan Galuh anu kalolobaan ngawangun batu. Batu-batu ieu tempatna teu pisan-pisan padeukeut tapi nyebar jeung bentukna anu beda-beda. Batu-batu ieu aya di jero hiji wangunan anu strukturna dijieun tina tumpukan batu anu bentukna ampir sarua. Struktur wangunan ieu ngabogaan hiji panto nu nyarupaan jiga hiji kamar.

Batu-batu anu aya di jero struktur wangunan ieu ngabogaan ngaran sarta nunda caritana sorangan, kitu ogé di sawatara lokasi séjén anu aya di luar struktur batu. Unggal ngaran kasebut mangrupa pamerean ti masarakat anu disambungkeun jeung carita atawa mitos ngeunaan karajaan Galuh kawas ; pangcalikan atawa tempat diuk, lambang peribadatan, tempat ngababarkeun, tempat sabung kotok sarta Cikahuripan.

Loka Karangkamulyan perenahna di wewengkon nu hawana sejuk sarta geus dilengkepan kalayan areal parkir anu lega kalayan tangkal-tangkal badag. Sanggeus gerbang utama, loka kahiji anu baris diliwatan nyaéta Pelinggih (Pangcalikan). Pelinggih mangrupa hiji batu bertingkat-tingkat boga warna bodas sarta ngawangun sagi opat, kaasup kana golongan Yoni (tempat pemujaan) anu tempatna tibalik, dipaké pikeun altar. Di handapeun Yoni kasebut aya sawatara buah batu leutik anu saolah-olah minangka panyangga, ku kituna méré gambaran kawas hiji dolmen (kubur batu). Tempatna aya dina hiji struktur tembok anu rubakna 17,5 x 5 méter.

Sanghyang Bedil

Tempat anu disebut "Sanghyang Bedil" mangrupa hiji rohangan anu dikurilingan ku tembok ukuranana 6.20 x 6 méter. Luhur tembok kurang leuwih 80 cm. Panto nyanghareup ka arah kalér, di hareup panto asup aya struktur batu anu boga fungsi minangka aling (schutsel). Di jero rohangan ieu aya dua buah menhir anu perenahna di luhur taneuh, unggal ukuranana 60 x 40 cm sarta 20 x 8 cm. Bentukna nempokeun talari megalitik. Nurutkeun masarakat kira-kira, "Sanghyang Bedil" bisa dijadikeun pertanda datangna hiji kajadian, utamana lamun di tempat éta berbunyi hiji letusan, tapi ayeuna pertanda éta geus euweuh deui.

Penyabungan Hayam

Tempat ieu perenahna di palebah kidul ti lokasi "Sanghyang Bedil", kira-kira 5 méter jarakna, ti panto asup nyaéta mangrupa rohang kabuka anu tempatna leuwih pendék. Masarakat sekitar loka nganggap tempat ieu mangrupa tempat sabung hayam Ciung Wanara sarta hayam raja. Di gigireun / sabeulah éta mangrupa tempat husus pikeun memlih raja anu dipigawé jeung sistem démokrasi.


Lambang Peribadatan

Batu anu disebut minangka "Lambang Peribadatan" mangrupa bagean tina kemuncak, tapi aya ogé anu nyebutkeunana minangka fragmen candi, masarakat nyebutkeunana minangka stupa. Bentukna éndah dipapaésan ku pahatan-pahatan basajan anu mangrupa titilar Hindu. Lokasi batu ieu aya di jero struktur tembok anu ukuranana 3 x 3 m, luhur 60 cm. Batu kemuncak ieu kapanggih 50 m ka arah wétan ti lokasi ayeuna. Di tempat ieu aya dua unsur budaya anu nu béda nyaéta ayana kemuncak sarta struktur tembok. Struktur tembok anu kasusun rapih némbongkeun lapisan budaya megalitik, sedengkeun kemuncak mangrupa titilar ageman Hindu.

Panyandaran

Diwangun luhur hiji menhir sarta dolmen, tempatna dikurilingan ku batu bersusun anu mangrupa struktur tembok. Menhir ukuranana luhur 120 cm, rubak 70 cm, sedengkeun dolmen ukuranana 120 x 32 cm. Numutkeun carita, tempat ieu mangrupa tempat kalahiran Ciung Wanara. Di tempat éta pisan Ciung Wanara dilahirkan ku Dewi Naganingrum anu saterusna orok éta dipiceun sarta dihanyutkan ka walungan Citanduy. Sanggeus ngababarkeun Dewi Naganingrum nyender di tempat éta salila opat puluh poé jeung maksud pikeun nyageurkeun kaséhatanana sanggeus ngababarkeun.

Cikahuripan

Di lokasi "Cikahuripan" henteu aya tanda-tanda ayana titilar arkeologis. Tapi mangrupa hiji sumur anu tempatna deukeut jeung pasamoan antara dua walungan, nyaéta walungan Citanduy sarta walungan Cimuntur. Sumur ieu disebut "Cikahuripan" alatan dianggap ngeusi cai kahirupan (di mana cai dipercaya minangka lambang kahirupan). Sumur ieu mangrupa sumur langgeng alatan caina henteu kungsi garing sapanjang warsih.

Astana Adipati Panaekan

Di lokasi Astana Adipati Panaekan ieu henteu aya tanda-tanda ayana titilar arkeologis. Tapi mangrupa batu anu ngawangun bunderan susun tilu, nyaéta mangrupa susunan batu kali. Dipati Panaekan nyaéta raja Galuh Gara Tengah anu pusatna di Cineam sarta meunang gelar Adipati ti Sultan Agung Raja Mataram.

Penyelidikan loka

Nurutkeun "penyelidikan" tim arkeologi ti Balar anu dipingpin ku Dr Tony Jubiantoro dina warsih 1997, loka Karangkamulyan mangrupa titilar Karajaan Galuh anu kahiji. Di tempat ieu kungsi aya kahirupan mimitian abad ka 9 disimpulkan alatan dina penggalian geus kapanggih gagarabah ti jaman Dinasti Ming. Loka ieu perenahna di antara dayeuh Ciamis sarta dayeuh Banjar, jaraknya kira-kira 17 km ka arah wétan ti dayeuh Ciamis atawa bisa ditempuh kana kendaraan kira-kira 30 menit.

Loka ieu ogé bisa disebutkeun minangka loka anu pohara strategis alatan babatesan jeung pasamoan dua walungan nyaéta Walungan Citanduy sarta Cimuntur, jeung wates palebah kalér nyaéta jalan raya Ciamis-banjar, palebah kidul walungan Citanduy, palebah kulon mangrupa hiji parit anu rubakna kira-kira 7 méter nyieun tanggul kuna, sarta wates palebah wétan nyaéta walungan Cimuntur. Alatan mangrupa titilar sajarah anu pohara berharga, pamustunganana wewengkon ieu ditetepkeun minangka wewengkon cagar budaya ku Pamaréntah Indonésia.

Minangka obyek wisata

Sanajan henteu ditetepkeun janten obyek wisata, loka ieu kabuka pikeun nu datang umum. Di gigireun / sabeulah ngalingkung loka, para pangunjung loka bisa nepungan puluhan warung dahar kalayan menu khas lokasi kasebut, nyaéta pais hayam, pais lauk mas sarta buah kalapa.

Kacaturkeun dina jaman Bupati R. Aria Suriawinata anu kagungan jujuluk Dalem Solawat aya ogé nu nyubet Dalem Santri, harita jeneng Bupati Kabupatén Purwakarta di Karawang. Ku lantaran Karawang sok mindeng kacaahan sabab katotog ku walungan Citarum, nya puseur dayeuh dipindahkeun ka Wanayasa.

Saenggeus puseur dayeuh pindah ka Wanayasa, Dalem Santri boga maksud pikeun mindahkeun deui kabupatén ka belah lebak. Disebut lebak sotéh pédah Wanayasa pernahna aya di luhur, di suku Gunung Burangrang.

Satuluyna Dalem Santri munajat ka Hyang Agung sangkan cita-citana tinekan. Waktu mujasmedi, Dalem Santri meunang ilapat. Saenggalna anjeunna ngageroan cutak, ayeuna mah wadana.

?ta wadana dibéré pancén pikeun néangan tempat anu pantes dijadikeun puseur dayeuh kabupatén. Dina impian dalem yén tempat anu pipanteseun pikeun dijadikeun kabupatén téh nyaéta tempat anu aya kobakan cai sarta tangkal tanjung tilu.

“Mamang Cutak, peuting téh kaula ngimpi, ari dina impian téh urang kabéhanana aya di hiji tempat anu pikabetaheun. Tempatna di belah lebak, aya kobakan cai jeung tangkal tanjung tilu.

Ku kituna, ayeuna kénéh mamang gera miang! Jugjug éta patempatan! Upami geus kapanggih, geuwat lapor ka kaula!” ceuk Dalem Santri harita.

“Unjuk sumangga, kaula nun ayeuna kénéh Mamang seja permios bade milari éta patempatan !”

“Pikeun batur keueung di jalan mah ngajak waé ponggawa duaan!” ceuk Dalem Santri.

Gancangna carita cutak téh indit ka lebak néangan tempat saperti anu dipisaur ku Dalem téa. Kaayaan harita masih kénéh leuweung geledegan. Tangkal kai jeung kakayon séjéna rembet kénéh matak hésé lumangku gagancangan. Komo wates tungtung kulon Wanayasa, sajaba ti rembet ku kakayon téh jalana ogé rumpil. Atuh cutak jeung dua ponggawa téh teu sirikna nété akar-ngeumbing jangkar mapay-mapay jalan pikeun néangan tempat anu cocog jeung impian Dalem.

Saterusna cutak téh nepi ka hiji tempat anu masih keneh leuweung ganggong-sima gonggong. Manéhna ngadadak nyieun heula jalan, ngabukbak leuweung. Teu lila anjog ka hiji tempat anu aya kobakan cai, tempat pangguyangan badak anu jolna ti Simpeureum jeung Cikumpay. Kitu deui di sabudeureun éta kobakan cai téh aya tangkal tanjung tilu persis jeung impian Dalem téa. Cutak atoheun pisan manggih éta patempatan téh, saterusna manéhna ngalaporkeun hal éta ka Dalem. Geus kitu mah Dalem kalayan dibarengan ku cutak ngajugjug ka éta patempatan. Sabada di bébérés éta tempat téh dingaranan Sindangkasih. Sindang hartina eureun heula ari kasih tina kecap asih. Jadi, Sindangkasih téh hartina tempat eureun anu pikaresepeun jeung anu pikaasiheun.

Nurutkeun carita, harita aya hiji lalaki tukang ngalalana nu ngarana Purbasari. ?lmu pangaweruh Purbasari éstu nyongcolang nepi ka kapake ku Dalem dina nguruskeun rupa-rupa pasualan. Kitu deui nalika puseur dayeuh rek dipindahkeun ti Wanayasa ka Sindangkasih, Purbasari dipentés pangabisana pikeun mémérés éta patempatan.

Purbasari dijenengkeun cutak di Sindangkasih ku Dalem Aria Suriawinata. Kaayaan Sindangkasih beuki ramé nu dumuk ngalobaan. Saenggeus ningali kaayaan sarupa kitu, Purbasari indit deui ka belah kalér anu ahirna anjog ka wewengkon Cikampék ayeuna.

Kalungguhan cutak di Sindangkasih diganti ku R. Rangga Natayuda. Ari éta pangguyangan badak téa, ku cutak R. Rangga Natayuda satuluyna dibebenah dipapantes dijadikeun hiji situ. Kitu deui wewengkon disabudeureunana dibébérés. Tempat-tempat anu tadina lungkawing dirarata, nya jleg baé jadi palataran anu kiwari jadi palataran anu kiwari jadi lemah Karesidénan.

Atuh urut pangguyangan badak téa saenggeus dipapantes mah robah jadi hiji situ anu katelah ayeuna Situ Buleud téa, anu kiwari jadi salah sahiji kareueus warga masarakat Kabupatén Purwakarta.***

Jaman baheula aya nini-nini malarat teu kinten-kinten, papakéanana geus butut sarta laip, disampingna ogé, ngan ukur bisa nutupan orat. Kitu deui dahar leueutna salawasna ngan sapoé sakali baé, malah-malah sakapeung mah datang ka potpisan sapoé dua poé henteu manggih-manggih sangu, ngan ukur nginum cai wungkul. Ari buburuh dederep henteu kaduga jeung geus henteu laku, wantu-wantu enggeus kolot kurang tanagana. Jadi kahirupanana taya deui ngan tina ngaroroték baé dina tegal-tegal atawa kebon awi, ari beubeunanganana dipaké nukeuran béas atawa cangkaruk ka tatanggana.

Pandéning imahna ngan sempil baé, ditangkodkeun kana pongpok imah baturna, kitu ogé hateupna bilikna geus balocor, wantu-wantu henteu aya pisan, anu daék nulung mangngoméankeun, ku tina henteu boga sanak baraya, sumawona anak incu, éstuning nunggul pinang.

Ari éta nini-nini téh sakitu nya kokolotanana henteu pisan nyaho ka gusti Alah, ulahbon ngalampahkeun téa kana paréntahna, jenenganana ogé henteu apal, pangrasana ieu bumi jeung langit téh jadi sorangan baé, euweuh anu midamel.

Dina hiji mangsa éta nini-nini geus dua poé henteu manggih-manggih dadaharan, sosoroh nukeuran sangu ka tatanggana taya nu méré.

Ti dinya manéhna tuluy ngajentul di imahna bari humandeuar pokna, “Aduh, cilaka teuing diri aing ieu, nya ayeuna paéh langlayeuseun téh”.

Sanggeus ngomong kitu téh, tulcel, boga niat rék ngaroroték deui ka tegal, bari sugan manggih dangdaunan atawa bongborosan nu ngeunah dihakan, keur tamba ulah langlayeuseun teuing. Geus kitu bral leumpang ngajugjug ka tegal kaso urut nyundutan, anu deukeut kana talaga, sarta di sabeulahna deui nyandingkeun walungan gedé. Barang datang ka dinya, éta nini-nini téh manggih lauk deleg pirang-pirang, rék pindah tina walungan kana talaga. Sanggeus nepi kana tengah-tengah éta tegal kabeurangan, panon poé geus kacida teuing panasna, jadi deleg kabéh awakna taluhur kukumurna, ku tina seuseut datang ka henteu bisa maju leumpangna. Kusabab éta deleg kabéh pada nyandang susah tanwandé manggih bilahi paéh kasaatan.

Di dinya éta nini-nini téh bungah kacida, pikirna geus tangtu manggih untung meunang lauk pirang-pirang boga keur nukeuran sangu. Tapi manéhna héran neuleu aya hiji deleg, anu panggedéna ti sakabéh baturna, jeung deui leumpangna ogé pangheulana, kawas-kawas nu jadi ratuna sarta bisaeun ngomong, pokna, “Samiun Alah kuring neda hujan! Samiun Alah kuring neda hujan!” Kitu baé omongna bari tatanggahan ka luhur. Ari ku nini-nini téh didéngékeun baé saomong-omongna éta deleg téh, hayang nyaho kumaha kajadianana. Barang geus kira-kira satengah jam lilana datang hujan gedé naker wani cileungcangan, ti dinya éta deleg barisaeun deui leumpang tuluy kebat lumakuna, ari nini-nini téh datang ka ngadégdég awakna tina bawaning tiris kahujanan sarta léngoh balikna teu barang bawa.

Kacaritakeun éta nininini téh sanggeus datang ka imahna tuluy mikir bari ngomong di jero haténa, “Ih boa lamun aing ogé neda widi ka nu ngaran Alah téh, meureun di paparin, ari piomongeunana mah nya cara deleg téa baé, ngan bédana aing mah rék neda uwang.

Ti dinya éta nininini ség baé tapakur di imahna, bari ngomong tatanggahan ka luhur nurutan sakumaha kalakuan deleg téa. “Samiun Alah kuring neda uwang! Samiun Alah kuring neda uwang!” Kitu baé omongna teu eureun jeung pikirna anték kacida panedana ka gusti Alah, datang ka geus teu aya pikiran deui ka nu séjén.

Ari jalma anu imahna di tangkodan ku imah nininini téh, banget ngéwaeunana, ku sabab gandéng jeung bosen, saunggal poé unggal peuting ngadéngékeun omongna éta nininini, ngan kitu baé, taya pisan répéhna. Tuluy baé nyentak ka nininini téh pokna, “Nini! Répéh aing gandéng, ngan kitu baé euweuh deui kasab, moal enya Alah téh sumping ka dieu, seba duit ka manéh; jeung kitu baé mah anggur ngala suluh, ngala daun ka leuweung meureun aya hasilna; jeung deui; lamun manéh henteu beunang di carék, geura undur baé imah manéh ulah ditangkodkeun ka imah aing.

Panyentakna éta nu boga imah ku nininini henteu digugu, tonggoy baé ngomong nyuhunkeun duit ka Alah anggur beuki tambah maksudna.

Bareng geus nepi ka lima poéna, anu boga imah téh, beuki kacida garétékeunana, henteu beunang dicarék, sarta dititah undur henteu los. Ti dinya éta jalma tuluy nyokot karung goni beunang ngeusian ku beling, datang ka pinuh sarta dipékprékan, supaya jejel ambih beurat, niatna rék dipaké ngabobodo ka nini-nini téa, sina di nyanaan duit paparin Alah ragrag ti luhur, jeung sugan nyeurieun ditinggang tonggongna, ku éta karung ambih kapok moal ngomong kitu-kitu deui.

Kira-kira geus wanci sareupna ku éta jalma karung téh dibawa naék ka para, tuluy diponcorkeun tina sipandak ditindihkeun ka handap mener kana tonggongna nininini téh kalengger tina bawaning nyeri. Ana geus inget, nénjo aya karung ngadungkuk kacida atoheunnana, panyanana nya éta karung duit, paparin ti Alah.

Anu boga imah téh suka seuri nénjo kalakuan nini dug-dug deg-deg, semu banget atohna. Geus kataksir piengkéeunana bakal meunang éra kabobodo, karana nu dikarungan téh tétéla pisan yén beling.

Geus kitu karung téh disembah ku nini-nini téh bari ngomong kieu, “Nuhun Alah! Nuhun! Naha loba-loba teuing maparin duit téh, mana ari keur ajengan, aya kénéh nun?” Ti dinya tuluy geuwat dibuka. Geus kitu kersana nu agung, dumadakan éta beling kabéh jadi duit, aya uwang emas aya uwang pérak, jeung deui kumaha gedéna baé aya nu jadi ringgit, aya nu jadi ukon.

Ari isukna tatangga kabéh daratang ngadegdeg, yén éta nini-nini meunang bagja boga duit pirang-pirang, asal tina dibobodo, malah kapala distrik sumping ka dinya ngalayad, sarta tuluy dilaporkeun ka nagara jeung ditétélakeun asal purwana. Ari timbalan ti nagara, éta nini-nini henteu kaidinan cicing di kampung, bisi aya nu nganiaya dipaling duitna, jeung diurus dipangmeulikeun lembur imah, katut eusina. Ti wates harita éta nini-nini téh jadi sugih teu kinten-kinten.

Kitu deui dipikanyaah ku menak-menak tina saregep kumawulana jeung tambah alus budina, kalulutan ku jalma réa sobatna, tina suka tulung ka jalma-jalma nu miskin, sumawonna ka nu keur kasusahan, margi ngaraskeun kadirina basa keur malarat kénéh.

Kacaritakeun éta jalma, anu méré karung beling téa, kabitaeun naker neuleu éta nini-nini téa jadi beunghar, lantaran dibobodo karung beling ku manéhna. Geus kitu boga niat hayang nurutan.

Ti dinya tuluy nganjang, sejana rék badami, supaya dibales ku éta nini-nini téa sina nindih ku karung beling ka manéhna, pokna, “Nini saterangna éta duit téh asalna beling beunang kula ngarungan, dipaké ngabobodo ka sampéan, kusabab satadina kaula giruk ngadéngékeun ajengan ngomong baé nyuhunkeun duit ka Alah, tatapi ahir-ahir éta beling dumadakan wet jadi duit kabéh. Ku prakara éta ayeuna kaula rék neda dibales ku sampéan, hayang ditinggang ku karung beling, karana tanwandé jadi duit ogé cara nu geus kalampahan, tatapi kaula mah hayang ditinggang ku dua karung, nu galedé, ambeuh kaula leuwih beunghar manan nini. Wangsul nini téh, “Hadé heug baé geura tapakur, cara kaula baréto”. Ti dinya éta jalma téh tuluy balik, sadatang ka imahna heug baé tapakur nurutan sakumaha polahna nini-nini téa sarta ngomong, pokna, “Samiun Alah kuring neda uwang! Samiun Alah kuring neda uwang!” Kitu baé omongna jeung pikirna ujub kacida nangtukeun yén bakal meunang duit ti Alah dua karung goni parinuh. Bareng geus nepi ka lima poéna, nini-nini téh tuluy ka imahna éta jalma nu keur tapakur téa, bari mawa dua karung beling beunang méprékan, sarta tuluy dibawa naék nka para, ti dinya heug éta dua karunganana ditindihkeun kana tonggongna.

Barang blug ninggang, sek baé kapaéhan malah-malah tulang tonggongna datang kapotong.

Arina inget ngageuwat ménta parukuyan ka pamajikanana, heug karung téh dikukusan, ari mentas dikukusan tuluy disembah, bari ngomong nurutan cara omong nini-nini téa, pokna, “Nuhun Alah! Nuhun! Naha maparin duit réa-réa teuing, mana ari keur ajengan? Aya deui?”

Barang geus tamat ngomong karungna dibuka, béh beling kénéh baé henteu daékeun jadi duit, ti dinya kacida hanjakaleunana datang ka ngalembah rék ceurik tina bawaning aral, ség baé bijil omongna suaban ngahina ka gusti Alah pokna, “Ih naha Alah téh wét pilih kasih, dipangnyieunkeun duit sawaréh? Ari kaula henteu? Jeung deui: kumaha naha atawa Alah téh geus diganti deui tayohna, da nu baréto mah bisa nyieun duit ku beling, ari Alah nu jeneng ayeuna tayoh-tayoh henteu bisaeun?

Ti wates harita éta jalma gering heubeul pisan nyeri cangkéng, tatamba kapirang-pirang dukun. Tina aya kénéh berkah Alah bisa cageur ogé, tatapi tanpadaksa, jadi bongkok tonggongna, datang ka henteu kuat nyiar kahirupan rosa-rosa, lawas-lawas manéhna jadi malarat cara nininini téa, kawas-kawas jadi tépa malaratna éta nini ka éta jalma téa.

*Nyutat ti Majalah Walanda, TIJDSCHRIFT voor INDISCHE TAAL, LAND EN VOLKENKUNDE, wedalan taun 1872. Dongeng Sunda Buhun ieu dikukumpul ku J.A. UILKENS, mangrupa carita ra’yat urang Ciamis.

Situ Patenggang atawa ogé dipikawanoh kalayan ngaran Dinya Patenggang (dinya hartosna danau dina Basa Sunda) aya di dataran luhur jeung jangkungna kira-kira 1600 méter ti permukaan laut sarta aya di suku Gunung Kawah Putih. Alatan posisina anu luhur, Anjeun baris ngarasakeun hawa anu tiis sarta seger waktu ngadatangan Situ ieu.

Lokasina kira-kira 2 jam lalampahan ti dayeuh Bandung, Jawa Kulon. Tegesna di bagian kidul dayeuh Bandung di Ciwidey. Pikeun ngadatangan tempat ieu, Anjeun bisa kaluar ti "Pintu" tol Kopo atawa Buah Batu tuluy nuju ka arah kidul Bandung. Sawatara petunjuk jalan nuju Ciwidey atawa Kawah Bodas bisa Anjeun turutan pikeun nuju tempat ieu.

Dina lalampahan ka Situ Patenggang, nuansa héjo alami baris jadi tetempoan anu nyejukkeun panon. tatangkalan nu hieum sarta hamparan kebon téh kalayan daunnya anu rapet nyieun kelir héjo jadi beuki nyejukkeun nu nempo.di sapanjang jalan nuju danau. Jalanan nu pungkal-pengkol kudu diliwatan pikeun ngahontal tujuan, tapi baris karasaeun seger alatan nuansa pegunungan anu héjo sarta hawa bersih has pegunungan baris maturan lalampahan Anjeun. Sajaba ti éta, kebon strawberry anu aya di sapanjang lalampahan bisa ogé nambahan "daya tarik" wewengkon wisata ieu.


Keliling Situ Patenggang

Sadugina  di Situa Patenggang anu aya di tukangeun hamparan kebon téh, Situ lega sarta cai anu tenang baris ngabagéakeun Anjeun. Pegunungan nu ngajulang ngalingkung Situ Patenggang.

Di sisi Situ, parahu-parahu kalayan kelir-kelir anu caang siap nganteurkeun Anjeun sarta kulawarga ngajalajah leuwih laér danau ieu. Tawar-menawar pikeun nyéwa parahu dawam dipigawé nu datang ambéh meunangkeun harga anu henteu mahal teuing.

Lamun Anjeun henteu daék laér teuing ti tepi basisir, ngagowes sapédah cai oge resep pikeun dicoba. Atawa Anjeun bisa saukur diuk-diuk ngarasakeun katenangan cai Situ di tempat-tempat anu geus disadiakeun.

Lamun Anjeun nyéwa parahu, Anjeun bisa ngadatangan hiji pulo anu aya di tengah Situ ieu. Pulo anu henteu badag teuing ieu diwuwuhan tangkal-tangkal kalayan daun anu hieum, jadi Anjeun bisa beristirahat atawa saré ssakeudeung di pulo anu tenang ieu.


Batu Asih

Batu Cintayang ogé jadi favorit di tempat ieu téh lokasi Batu Asih. Hiji lokasi anu aya di tengah Situ jeung hiji batu badag anu jadi panandana. Batu ieu pisan anu sok disebut Batu Asih.

Batu Asih asalna ti hiji legenda Jawa Kulon. Di tempat ieu pisan Ki Santang sarta Dewi Rengganis, sapasang kabogoh anu kudu ngaliwatan lalampahan hésé dina ngudag cinta maranéhanana, anu tungtungna papanggih deui di tempat ieu, sanggeus saméméhna papisah. Cai anu ngeusian danau ieu nurutkeun mitos masarakat Patenggang asalna ti kucuran cai panon kadua jalma eta.

Éta sababna sawatara urang ogé nyebutkeun Situ Patenggang minangka Situ Penganten. Carita ieu bisa Anjeun baca dina hiji lukisan nu aya gambaran panorama Situ Patengan anu aya di lokasi Batu Asih. Masarakat satempat ogé percaya yén lamun ngadatangan Batu Asih babarengan pasangan, mangka hubungan pasangan kasebut baris langgeng.

Patenggang memang hiji danau anu "menarik" pikeun didatangan. Anjeun bisa meunang sagala rupa carita sanggeus ngadatangan Situ ieu. Keindahan sarta kesejukan alamna, nyieun Anjeun seger deui.

Bandung Kidul nunda sawatara obyek wisata alam anu éndah. Kawah Bodas anu eksotis sarta Situ Patenggang anu tenang jeung Batu Asih anu ngalegenda di Jawa Kulon. Anjeun bisa ngadatangan kadua wisata ieu sakaligus alatan tempatna anu padeukeut.